‘Ontdek Avaris: archeologische vondsten—een vernield beeld, kleurrijk gewaad, twaalf kolommen—mogelijk verbonden met Jozef/Zafnath Paäneah en Exodus; bewijs voor Bijbelse verhalen in Egyptische context. Lees verder.’ (3 minuten leestijd, 4:15 minuten video)

Niet-Bijbelse bron: 16e eeuw v.Chr

Weet u niet zeker wat u moet geloven over de Bijbel? Is het feit of fictie? Het bewijs voor de betrouwbaarheid van de Bijbel zoeken we in niet‑Bijbelse bronnen, zoals de archeologische vondsten in Avaris; zo maken we een ‘tijdsreis’ naar de 16e eeuw v.Chr. Het Avaris beeld vormt in dit verband een belangrijk artefact.

Het Avaris‑beeld 

Avaris lag bij het huidige Tell el‑Dab‘a. Farao Ramses II bouwde later Pi‑Ramesse bovenop deze ruïnes. Tijdens opgravingen troffen onderzoekers een kalkstenen standbeeld aan in een kapel van een piramidevormige graftombe. Opmerkelijk is dat de graftombe zelf geen menselijke resten bevatte. Het Avaris beeld toont een zittend figuur van circa 2 meter hoog en 1,5 meter diep; over de rechter schouder draagt hij een werpstok, een teken van macht. Verder werd het gelaat bewust weggeslagen en het lichaam vernield, wat duidt op politieke onrust. Daarnaast zijn er verfresten bewaard gebleven.

Uiterlijk en herkomst

De verf toont een gestreept gewaad met minimaal drie kleuren: zwart, rood en wit. De huid van het beeld was geel gekleurd en het haar rood; dit gebruik illustreert traditioneel het onderscheid tussen een noordelijke buitenlander en een autochtoon Egyptenaar. Bovendien bevestigt de typische haardracht de noordelijke herkomst van de afgebeelde persoon. De piramidegraf stond naast een paleis met twaalf kolommen aan de voorzijde en was gebouwd op restanten van een zogenaamd ‘Syrisch’ huis.

Koppeling met Jozef en Zafnath Paäneah

Zou dit paleis het huis van Zafnath Paäneah zijn, de onderkoning genoemd in Genesis 41:45? Hij kwam uit Kanaän en fungeerde als hoogste functionaris van de farao. Mogelijk stelt het Avaris beeld Jozef voor, één van de twaalf zonen van Israël. Immers, Jozef droeg een veelkleurig gewaad (Gen. 37:3). Verder valt op dat het paleis twaalf kolommen heeft en dat er twaalf graftombes in de achtertuin lagen. Deze elementen wekken overeenkomst met Bijbelse details.

Afwezigheid van menselijke resten en verklaringen

Als het beeld Jozef afbeeldt, verklaart dat mogelijk waarom de graftombe geen menselijke resten bevat: bij de uittocht zouden die meegenomen zijn (Gen. 50:25) en later in Sichem begraven zijn (Joz. 24:32). Bovendien zou de vernietiging van het beeld passen bij een Egyptische reactie na de uittocht: men vernietigde mogelijk beeltenissen uit woede.

Ramses II en chronologie

Ramses II wordt vaak genoemd als de farao van de Exodus; hij regeerde circa 1292–1225 v.Chr. De Bijbel noemt Raamses als vertrekpunt van de uittocht (Ex. 12:37; Num. 33:2–5), en daar bouwden Israëlieten voorraden (Ex. 1:11).

Daarmee is niet uitgesloten dat het ondergelegen Avaris uit het Middenrijk, niet de stad van Jozef kan zijn. Immers, men gebruikte in de Bijbel soms later geldende plaatsnamen om oudere gebeurtenissen te beschrijven; zo trok Abraham op tot de stad Dan, een naam die pas eeuwen later werd gebruikt (Gen. 14:14; Richt. 18:28–29). Er zijn sterke archeologische aanwijzingen dat Amenhotep II de farao van de Exodus is.

Reis verder terug in de tijd…

Ontdek Ramet el-Chalil: archeologie, eiken van Mamre, een stenen altaar en een Byzantijnse basiliek verbinden Hebron met Abraham—historisch bewijs dat de Bijbelse verhalen tastbaar maakt. Lees verder.