Van eerste-eeuwse stenen tot Kruisvaarderskerk: bewijsstukken combineren traditie en archeologie rondom de bovenzaal — lees verder als je klaar bent om verrast te worden. (3 minuten leestijd, 16:22 minuten video)

De bovenzaal

Zowel het Laatste Avondmaal (Luk. 22:12) als de uitstorting van de Heilige Geest tijdens Pinksteren (Hand. 1:13) vonden plaats in dezelfde locatie: de bovenzaal. Deze locatie bevindt zich namelijk net buiten de zuidelijke (16e-eeuwse) stadsmuren van Jeruzalem, ca. 100 meter van de Zionspoort.

In de oostelijke muur van dit gebouw zijn daarom duidelijke stenen zichtbaar uit diverse tijdsperioden. De oudste stenen dateren bijvoorbeeld uit de Romeinse periode in de eerste eeuw. Daarmee identificeerden onderzoekers het in de 19e eeuw als een oud Joods gebouw.

Joodse kerk

In 1948 ontdekte men een boogvormige holte uitgespaard in een wand opgebouwd uit dezelfde stenen uit de eerste eeuw. Men identificeerde deze nis als een plek waarin Torah-rollen werden bewaard; aangezien de nis grofweg naar de tempelberg was gericht, concludeerde men dat het van oorsprong een synagoge betrof.

Bij archeologische opgravingen vond men bovendien de oorspronkelijke vloer uit de eerste eeuw terug. Daarop trof men restanten van gepleisterde muren met antieke graffiti. Deze inscripties vertaalden men als “Overwinnaar, O Redder, Genade” en “Oh Jezus, dat ik mag leven”.

Hieruit concludeerde men dat het een synagoge van joodse christenen was, waarover Eusebius in de vierde eeuw schreef: “Volgens overlevering bestond er tot de belegering van Hadrianus een erg grote kerk van Christus in Jeruzalem, welke was gebouwd door Joden.”

In dezelfde eeuw noteerde bisschop Epiphanius dat op de berg Zion (westelijke heuvel) “een kleine kerk van God” stond. Hij vermeldde dat deze kerk de locatie markeerde van de Hypero-on (bovenzaal), waarna de discipelen, na de opname van de Heer, terugkeerden van de Olijfberg. Dat gebeurde ten tijde dat keizer Hadrianus Jeruzalem bezocht.

Golgotha oriëntatie

Verder onderzoek toonde aan dat de nis niet op de Tempelberg was georiënteerd, maar naar Golgotha en de locatie waar, volgens de traditie, Jezus uit het graf was opgestaan. Toegevoegde tekening betreft Jeruzalem in vogelperspectief gezien vanuit westen in 1873. In Jezus tijd lag de bovenzaal binnen de stadsmuren!

Als gevolg van het beleg van Jeruzalem door Titus in het jaar 70 vernietigden troepen de bovenzaal. Joodse christenen bouwden vervolgens op die plek een synagoge om de gebeurtenissen op Pesach en Pinksteren te gedenken.

Archeologie laat daarnaast zien dat men later een achtzijdige kerk aan de synagoge toevoegde. Vervolgens verving men de oude kerk door een grotere Byzantijnse kerk; later kwam daar weer een Kruisvaarderskerk voor in de plaats en integreerden zij de synagoge. Tegenwoordig staat de locatie bekend als de ‘graftombe van koning David’.

Flavius Josephus over Jezus

‘Josephus, Joodse tijdgenoot, bevestigt Jezus’ kruisiging en volgelingen; noemt hem wijs en mogelijk messias. Ontdek zijn ooggetuige-aanpak en controversiële passages—lees Josephus zelf.’