‘In 1942 verdween een P-38 in Groenlands ijs; na jaren zoeken vonden bergers ‘Glacier Girl’ onder 80 meter ijs, veel dieper dan voorspeld — een onthullend mysterie rond ijskerndata.’ (3 minuten leestijd, 10:19 minuten video)

Glacier Girl

In 1992 vonden onderzoekers op Groenland een P-38 jachtvliegtuig in het ijs. Ze restaureerden het vliegtuig volledig tot vliegende conditie en noemden haar “Glacier Girl”.

Noodlanding en berging

1942: noodlanding Op 15 juli 1942 maakten acht vliegtuigen (zes P-38 jachtvliegtuigen en twee B-17 bommenwerpers) een gedwongen landing op het ijs. Elf dagen later arriveerde een speciaal luchtmachtteam om de 25 mannen te evacueren.

1981: de zoektocht begint Patrick Epps en Richard Taylor wilden een P-38 jachtvliegtuig vinden. Bekend met het verhaal van het ‘verloren squadron’, startten zij in 1981 een expeditie om een jachtvliegtuig te lokaliseren en te bergen.

Verwachtingen en ijskerngegevens

De vraag luidde hoe diep de vliegtuigen na veertig jaar begraven zouden liggen. Lokale Groenlanders schatten dat de vliegtuigen tussen 55 en 73 meter diep zouden liggen. De expeditie sloot dat uit op basis van wetenschappelijke ijskernboringen. Bij ijskernboringen in Groenland gaat men uit van ongeveer 39,2 jaar per meter ijs. Daarom verwachtten de onderzoekers dat er na veertig jaar slechts circa één meter sneeuw op de vliegtuigen lag. Men dacht bovendien dat de B-17’s, door hun meer dan 6 meter hoge staartvlak, gemakkelijker te vinden zouden zijn.

Over ijskernen

Volgens het British Antarctic Survey zijn ijskernen cilinders van ijs die uit een ijskap of gletsjer worden geboord. De meeste ijskernen komen uit Antarctica en Groenland; de langste reiken tot 3 km diepte. De oudste aangetroffen aaneengesloten kernen dateren van 123.000 jaar in Groenland en 800.000 jaar in Antarctica. IJskernen bieden gegevens over vroegere temperaturen en andere milieukenmerken. Belangrijk is dat ze kleine luchtbelletjes omsluiten. Daardoor kan men direct concentraties van atmosferische gassen uit het verleden meten, zoals koolstofdioxide, methaan en lachgas.

Tegenslag en nieuwe methoden

Toen de vliegtuigen niet zichtbaar waren, begon men te zoeken met magnetometers. Men ging uit van één meter ijsbedekking, maar ook deze methode leverde geen resultaten op. Daarom groef het team later een gat van 2,5 meter diep om de ijslagen direct te observeren. Zij hielden aan dat elke laag één zomerdooi vertegenwoordigde. Omdat één laag gemiddeld 45,72 cm bleek, concludeerden ze dat er na veertig jaar ongeveer 12 meter ijs boven de vliegtuigen zou moeten liggen.

Verrassende vondst in 1992

Na elf jaar zoeken vonden ze uiteindelijk een jachtvliegtuig onder een laag van 80 meter. Het vliegtuig lag dus drieënhalf keer dieper dan Epps en Taylor verwachtten op basis van hun berekeningen. Deze bevinding toonde aan dat een ijslaag niet altijd één zomerdooi vertegenwoordigt.

Betrouwbaarheid van ijsboringen ter discussie

Het vliegtuig lag tachtigmaal dieper dan voorspeld op basis van de ijskernschattingen. De lagen boven het wrak leken volgens sommige wetenschappers 3.136 jaar oud. In de jaren ’80 hadden de expeditieleden de leeftijd van de lagen jonger ingeschat dan de wetenschappelijke schattingen. De eeuwenoude kennis van lokale Groenlanders bleek uiteindelijk betrouwbaarder voor deze locatie. Drieëndertig jaar later blijft er discussie over deze feiten, zoals blijkt uit materiaal van het British Antarctic Survey en recente nieuwsberichten.

Ouderdom fossielen

Sedimentlagen, fossielen en radiometrie—wetenschappelijke dateringsmethoden lijken op elkaar te steunen; critici spreken van cirkelredenering. Durf jij de aannames, alternatieven en implicaties van ouderdom te onderzoeken?